Türkiye-İtalya İlişkileri İstanbul’da Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisinde Buluştu

TÜBA Konsey Üyesi Prof. Dr. İsmail Koyuncu, İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Tarihsel Bağlar ve Ankara Anlaşması

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak tarihine, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarına ve kültürel etkileşimlere dayandığını belirtti. Osmanlı dönemi kapitülasyonlarından 19. yüzyıl ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı. 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerdeki önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi.

Bilim ve Akademik İş Birliği

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Büyükelçilerinin Raporları (1512–1789)” adlı eseri paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan belgelere dayanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Roma’da yer aldığı, Avrupa Birliği destekli Water4All projesine ilişkin bilgi verdi ve İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu açıkladı. TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasına değindi.

Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendiren temel araçlardan biri olduğunu belirterek iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği ve yapay zekâ gibi küresel sorunlarda uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) anarak akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu ifade etti.

Oturumlar ve Sunumlar

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini, modern dönemde ticarette Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısındaki İtalya-Osmanlı ticari ve finansal ilişkilerine odaklandı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair değerlendirmelerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.