Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde mi, Devletlerde mi?

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Forum, bu yıl 10’uncu kez “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla düzenleniyor.

Duran, gazeteciliğin geleneksel süreçte editörlerin teyit, kamu yararı ve zarar değerlendirmesi yaptığı bir eşik bekçiliğine dayandığını hatırlattı. Bu kararların arkasında hesabı sorulabilen insanların bulunduğunu belirten Duran, bugün bu rolün giderek algoritmalara geçtiğini ifade etti.

Görünürlüğü belirleyen sistemler

Duran, doğru ve önemli bir haberin bile algoritmalar nedeniyle okurlara ulaşamayabildiğini, buna karşın yanıltıcı içeriklerin kısa sürede geniş kitlelere yayılabildiğini söyledi. Hangi haberlerin görüneceği sorusunun kimin çıkarına hizmet ettiğini sorgulayan Duran, algoritmaların tarafsız olmadığını savundu.

Gazetecilik ekonomisine de değinen Duran, araştırma haberlerinin üretim maliyetine karşın platformların gelirden pay alırken haber kuruluşlarının mali sürdürülebilirlik sorunu yaşadığını belirtti.

Dijital egemenlik ve ortak hafıza

Duran, gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını dijital platformlar üzerinden öğrenmesinin, gelecek nesillerin geçmişine dair bilgiye kimin karar vereceği sorusunu gündeme getirdiğini ifade etti. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda bir dijital egemenlik meselesi olduğunu vurguladı.

Üç temel ilke

Duran, hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuğu yol gösterici üç ilke olarak sundu. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık gerektiğini savundu.

Gazze’deki gazeteciler

Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kaldırıldığına veya erişimlerinin kısıtlandığına dikkat çekti.

Duran, kontrolün muhakeme edebilen ve hakikati savunabilen insanların elinde kalması gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı. Öte yandan Duran, oturuma ilişkin NSosyal hesabından da paylaşımda bulundu.